Η γυναίκα που διαγιγνώσκεται με καρκίνο του μαστού κατακλύζεται από ένα μεγάλο όγκο πληροφοριών και εννοιών που μέχρι τη στιγμή αυτή δεν έχει ξανασυναντήσει. Χρειάζεται να διαχειριστεί τη νέα πραγματικότητα που προκύπτει καθώς και να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της θεραπείας που απαιτείται να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατό. Ο καρκίνος και οι θεραπείες που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπισή του προξενούν πολυδιάστατες επιπτώσεις στις ζωές των ασθενών, οι οποίες επηρεάζουν λειτουργικά σε σωματικό, αισθητηριακό, γνωστικό, ψυχοκοινωνικό, οικογενειακό και πνευματικό επίπεδο (Lambley, 2005).

Μέρος της φροντίδας του καρκίνου είναι η αποκατάσταση της λειτουργικότητας της γυναίκας και οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας του Συλλόγου έχουν στόχο να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ανακτήσουν τις ψυχολογικές και σωματικές πτυχές της ζωής τους και να μείνουν όσο το δυνατόν πιο παραγωγικοί και ανεξάρτητοι (ESMO, 2017).

Η μετατραυματική διαταραχή στρες (PTSD) είναι μια διαταραχή άγχους που μπορεί να προκληθεί από ένα τραυματικό συμβάν. Περίπου το 80% των γυναικών έχουν συμπτώματα PTSD μετά από διάγνωση καρκίνου του μαστού (www.breastcancer.org). Το PTSD μπορεί να συμβεί μετά από μια κατάσταση που απειλεί τη ζωή, όπως η διάγνωση του καρκίνου του μαστού ή η επανεμφάνιση του καρκίνου. Το PTSD μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά της γυναίκας που νοσεί να αντιμετωπίσει τις καθημερινές δουλειές και τις δυσκολίες της ζωής και να δυσκολευτεί να λειτουργήσει.

Είναι φυσιολογικό για ένα άτομο που πάσχει από καρκίνο ή έναν επιζώντα από καρκίνο να έχει συναισθήματα άγχους, όπως ανησυχία, φόβο κλπ. Ωστόσο, αν αυτά τα συναισθήματα δεν καθησυχαστούν με την πάροδο του χρόνου, συνεχίζουν να επιδεινώνονται ή επηρεάζουν την καθημερινή ζωή, θα μπορούσαν να είναι ένα σημάδι της PTSD.

Άλλα συμπτώματα της PTSD περιλαμβάνουν:

  • Εφιάλτες και αναδρομές
  • Αποφυγή να επισκεφτεί κάποια μέρη, αποφυγή σε γεγονότα, ανθρώπους ή πράγματα που φέρνουν πίσω τις κακές αναμνήσεις
  • Ισχυρά συναισθήματα ενοχής, απελπισίας ή ντροπής
  • Προβλήματα στον ύπνο ή στη συγκέντρωση
  • Συνεχείς αισθήσεις φόβου ή θυμού
  • Απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες και σχέσεις που ήταν ικανοποιητικές
  • Αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, όπως κατάχρηση ναρκωτικών ή αλκοόλ
  • Φοβιστικές ή ανεπιθύμητες σκέψεις
  • Δυσκολία να έρθει σε επαφή με το συναίσθημα

Τα συμπτώματα PTSD είναι διαφορετικά για κάθε άτομο και μπορούν να εμφανίζονται περιστασιακά και να υποχωρούν. Τα συμπτώματα συνήθως αναπτύσσονται εντός 3 μηνών από ένα τραυματικό γεγονός. Αλλά μπορούν επίσης να ξαναεμφανιστούν αρκετούς μήνες ή και χρόνια αργότερα. Εάν εμφανίσει η γυναίκα οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα και διαρκούν περισσότερο από 1 μήνα, χρειάζεται να απευθυνθεί σε ειδικό ψυχικής υγείας (www.cancer.net).

Πρόσφατα έχει μελετηθεί η ωφέλιμη επίδραση ή μετατραυματική ανάπτυξη στους ασθενείς με καρκίνο μαστού. Η έννοια αυτή αναφέρεται στις περιπτώσεις που ένα άτομο αντιλαμβάνεται θετικές αλλαγές στη ζωή του ως απόρροια του αγώνα του απέναντι σε ένα κρίσιμο ή τραυματικό γεγονός. Προϋπόθεση για να λάβει χώρα η μετατραυματική ανάπτυξη είναι να υπάρχει ένα σοβαρό εξωτερικό γεγονός, όπως η διάγνωση του καρκίνου που είναι απειλητικό για τη ζωή, ή μια σοβαρή βλάβη στο ίδιο το άτομο ή σε κάποιο σημαντικό κοντινό πρόσωπο. Ως αποτέλεσμα τα άτομα βιώνουν μια κρίση και θέτουν υπό αμφισβήτηση τα βασικά τους πιστεύω για τον εαυτό τους και τον κόσμο. Η κρίση πυροδοτεί μια γνωστική διαδικασία στα πλαίσια της οποίας το άτομα όντας σε μια κατάσταση μεγάλης αβεβαιότητας και ευαισθησίας ψάχνει το νόημα στη ζωή του. Αυτή η διαδικασία εποικοδομητικής σκέψης οδηγεί σε θετικές αλλαγές στην αντίληψη του εαυτού, στην έννοια της συσχέτισης με τους άλλους και στη φιλοσόφηση της ζωής (Kayser& Scott, 2010).

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Ο καρκίνος φέρνει πολλές συναισθηματικές, ψυχολογικές και σωματικές αλλαγές που αναπόφευκτα επηρεάζουν τις σχέσεις με το σύντροφο, τα παιδιά, τους συγγενείς αλλά και τους φίλους. Όταν νοσεί μια γυναίκα με καρκίνο μαστού, νοσεί ολόκληρη η οικογένεια. Για το λόγο αυτό απαιτείται μια Συστημική – Ολιστική αντιμετώπιση στην αντιμετώπιση της νόσου. Η μεγάλη αυτή αλλαγή αφορά όλα τα μέλη της οικογένειας που έχουν να διαχειριστούν τόσο τα δικά τους συναισθήματα, τους φόβους και τις ανάγκες τους όσο και να στηρίξουν τη γυναίκα που νοσεί. Η ισορροπία στην οικογενειακή ζωή διαταράσσεται και τα μέλη της οικογένειας οδηγούνται στην αβεβαιότητα σε σχέση με το δικό τους ρόλο και τον τρόπο που πρέπει να ανταποκριθούν.

Είναι σημαντικό να λαμβάνουν υποστήριξη από τους ειδικούς ψυχικής υγείας όλα τα μέλη της οικογένειας καθώς και όσοι φροντίζουν τη γυναίκα που νοσεί. Στο «ΑΛΜΑ ΖΩΗΣ Ν. ΑΧΑΪΑΣ» μπορούν να απευθυνθούν όλα τα μέλη της οικογένειας της γυναίκας που νοσεί και να λάβουν ψυχολογική υποστήριξη.

Όταν η γυναίκα που νοσεί έχει παιδιά καλείται να απαντήσει στις προκλήσεις που αφορούν το ρόλο της ως μητέρα. Ανάλογα με την ηλικία των παιδιών τα ερωτήματα που τις προβληματίζουν περιλαμβάνουν τις πληροφορίες που θα δώσουν, πώς να ανακοινώσουν τη νόσο και τον τρόπο που θα διαχειριστούν τις αντιδράσεις των παιδιών.

Τα παιδιά μπορούν να καταλάβουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Αυτά που θα καταλάβουν εξαρτώνται από την ηλικία και την ωριμότητά τους. Η όσο το δυνατόν καλύτερη ενημέρωση όλων θα πρέπει να αποτελεί πρώτη προτεραιότητα, ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν τα προβλήματα και τις ανάγκες της μητέρας και να την ενισχύσουν στις καθημερινές ανάγκες σωματικές και ψυχικές (Στεφανογιάννης, 2005).

Οι γυναίκες ενθαρρύνονται να μιλήσουν για την ασθένεια τους στα παιδιά ακόμα και από τις πιο μικρές ηλικίες. Οι ειδικοί ψυχικής υγείας μπορούν να βοηθήσουν τη μητέρα που νοσεί σε σχέση π.χ.:

  • Ποια πράγματα θα πρέπει να εξηγήσω στα παιδιά για τον καρκίνο μου;
  • Τι θα πρέπει να κάνω προτού ενημερώσω τα παιδιά μου;
  • Τι θα πρέπει να προσέξω στη συζήτηση με τα παιδιά μου;
  • Θα πρέπει να πω όλη την αλήθεια στα παιδιά μου;
  • Τι θα πρέπει να πω στα παιδιά μου όταν η πρόγνωση μου είναι αβέβαιη;
  • Τι πρέπει να πω στα παιδιά μου μετά το τέλος της θεραπείας;
  • Είναι καλύτερα να μάθουν από εμένα τα παιδιά μου για τη νόσο μου;
  • Ποιες είναι οι ενδείξεις ότι τα παιδιά μου δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες;
  • Θα πρέπει να ενημερώσω τους δασκάλους των παιδιών μου για τη νόσο;
  • Πώς αντιδρούν οι έφηβοι;
  • Είναι σωστό να με δουν τα παιδιά μου να κλαίω;

Ο τρόπος που οι γονείς θα μιλήσουν στα παιδιά εξαρτάται από την ηλικία των παιδιών και οι δυσκολία είναι μεγάλη με τα μικρά παιδιά που δεν είναι έτοιμα να αντιληφθούν την πραγματικότητα. Οι γονείς ενθαρρύνονται να αξιοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα εργαλεία που μπορούν να είναι χρήσιμα στις μικρές ηλικίες, όπως τα παραμύθια και τα βιβλία που έχουν γραφτεί για τι θέμα αυτό.

Επηρεάζει η θεραπεία για τον καρκίνο μαστού την γονιμότητα της γυναίκας; Εάν ναι, με ποιόν τρόπο;

Η συστηματική θεραπεία στον καρκίνο του μαστού (χημειοθεραπεία ή/και ορμονοθεραπεία) επηρεάζει ποικιλοτρόπως την γυναικεία γονιμότητα.

Έμμεσα, μέσω του χρονικού παράγοντα – η θεραπεία του καρκίνου του μαστού μπορεί να διαρκέσει από μήνες (π.χ. συμβατική χημειοθεραπεία) μέχρι και χρόνια (π.χ. βιολογικοί παράγοντες, ορμονοθεραπεία) περίοδο κατά την οποία η εγκυμοσύνη αντενδείκνεται για τον κίνδυνο πιθανής τερατογένεσης και λαμβάνει χώρα μια έκπτωση της ωοθηκικής λειτουργίας και κατά συνέπεια της γονιμότητας η οποία οφείλεται σε φυσιολογικά φαινόμενα γήρανσης και άμεσα μέσω απευθείας καταστροφής του ωοθικικού ιστού η οποία μπορεί να προκαλέσει μια μη αναστρέψιμη εμμηνόπαυση.

Ποιοι παράγοντες επηρρεάζουν το αν θα είναι μια γυναίκα γόνιμη μετά την εμφάνιση καρκίνου του μαστού; Είναι οι επιδράσεις αυτές μόνιμες;

Το είδος της θεραπείας, ο βαθμός καταστροφής του ωοθικικού ιστού και η ηλικία της ασθενούς είναι παράγοντες που θα καθορίσουν αν η αμόρροια που θα προκληθεί από την συστηματική θεραπεία (χημειοθεραπεία – ορμνικό χειριμό σε συνδυασμό ή μόνες τους) θα είναι μόνιμη ή όχι.

Υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές για την διατήρηση της γονιμότητας πριν την έναρξη της θεραπείας σε μια γυναίκα με καρκίνο του μαστού;

Για τις γυναίκες ασθενείς που επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη και πρέπει να υποβληθούν σε συτηματική θεραπεία που μπορεί να προκαλέσει πρόωρη εμμηνόπαυση, υπάρχουν εναλλακτικές προσεγγίσεις διατήρησης της γονιμότητας, όπως χορήγηση GnRH αναλόγων κατά την διάρκεια της χημειοθεραπείας ή η κρυσυντήρηση ωοθικικού ιστού ή ωαρίων για τις γυναίκες χωρίς σύντροφο – χωρίς ωστόσο να παρατηρούνται υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Υπάρχουν επιλογές για τη γυναίκα που έχει υποστεί θεραπεία;

Η IVF και κατάψυξη εμβρύων είναι προς το παρόν μια αξιόπιστη λύση, ιδιαιτέρως δε, εάν χρησιμοποιούνται παράγοντες που δεν προκαλούν ωοθηκική διέγερση όπως η ταμοξιφαίνη ή η λετροζόλη. Θα πρέπει να τονιστεί ότι αυτές δεν εφαρμόζονται σε περιπτώσεις όπου κρίνεται απαραίτητη η άμεση έναρξη συστηματικής θεραπείας (π.χ. φλεγμονώσης καρκίνος του μαστού).

Πόσο καιρό μετά το τέλος των θεραπειών μπορεί μια γυναίκα να μείνει έγκυος;

Συνήθως προτείνεται ένα διάστημα 2-3 ετών πριν την επίτευξη εγκυμοσύνης. Το διάστημα αυτό προτείνεται γιατί έχει παρατηρηθεί ότι το μεγαλύτερο ποσοστό υποτροπών συμβαίνει αυτήν την χρονική περίοδο και επομένως μια πιθανή εγκυμοσύνη θα μείωνε την αποτελεσματικότητα τςη θεραπείας για την πρόληψη των τοπικών υποτροπών.

Υπάρχει κίνδυνος επανεμφάνισης του καρκίνου σε μια γυναίκα που μένει έγκυος μετά από διάγνωση καρκίνου του μαστού;

Από τέσσερις μεγάλες μελέτες προκύπτει ότι η επίτευξη κυήσεως μετά από επιτυχή ολοκλήρωση θεραπείας καρκίνου του μαστού όχι μόνο δεν επηρρεάζει σημαντικά την πιθανότητα επανεμφάνισης καρκίνου του μαστού σε σχέση με τις γυναίκες που επιλέγουν να μην κυοφορήσουν αλλά ασκεί και μια προστατευτική δράση έναντι πιθανής υποτροπής της νόσου.

Υπάρχει κίνδυνος για το έμβρυο εάν μια γυναίκα μείνει έγκυος μετά την θεραπευτική αγωγή για τον καρκίνο του μαστού;

Δεν υπάρχει κανένας τεκμηριωμένος κίνδυνος για το έμβρυο σε περίπτωση εγκυμοσύνης μετά το πέρας της θεραπευτικής αγωγής για τον καρκίνο του μαστού.

Αν μια γυναίκα έχει κάνει ογκεκτομή μπορεί να θηλάσει από το μαστό που έχει χειρουργηθεί;

Σε επεμβάσεις διατήρησης του μαστού οι παράγοντες που καθορίζουν την γαλουχία είναι η τοπογραφία της βλάβης και η χορήγηση συμπληρωματικής ακτινοθεραπείας. Έτσι, η εκτομή κεντρικών βλαβών με εμπλοκή μικρότερου ή μεγαλύτερου τμήματος οπισθοθηλαίων πόρων σε συνδυασμό με τις αλλοιώσεις που επιφέρει η ακτινοβολία στον μαζικό αδένα μπορεί να καταστήσει προβληματικό έως και αδύνατο τον θηλασμό.

Εάν μια γυναίκα διαγνωστεί με καρκίνο μαστού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της, ποιες διαθέσιμες επιλογές έχει;

Πρακτικά, οι θεραπευτικές επιλογές μιας γυναίκας εγκύου στην οποία διαγιγνώσκεται καρκίνος μαστού είναι ίδιες με αυτές των γυναικών που δεν κυοφορούν. Δηλαδή, χειρουργική αντιμετώπιση και συμπληρωματική θεραπεία (χημειοθεραπεία ή/και ορμονοθεραπεία) όπου και κρίνεται απαραίτητη. Συνήθως η χειρουργική επέμβαση πραγματοποιείται μετά το πέρας του Α’ τριμήνου, για να μειωθεί σημαντικά η πιθανότητα αποβολής του κυήματος, ενώ συγκεκριμένα χημειοθεραπευτικά πρωτόκολλα μπορούν να χορηγηθούν από το Β’ τρίμηνο της κυήσεως και μετά. Η συμπληρωματική ακτινοθεραπεία, όταν κρίνεται απαραίτητα, θα πρέπει να χορηγείται μετά τον τοκετό. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η διακοπή κυήσεως δεν φαίνεται να βελτιώνει τα ποσοστά επιβίωσης των εγκύων γυναικών με καρκίνο του μαστού.

Μπορεί μια γυναίκα να μείνει έγκυος όταν βρίσκεται σε θεραπεία με Herceptin;

Στην διεθνή βιβλιογραφία αναφέρονται ελάχιστες περιπτώσεις χορήγησεις transtuzumab κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης. Σε όλες παρατηρήθηκε ανυδραμνιο και σε λίγες από αυτές παροδική νεφρική ανεπάρκεια ενώ αναφέρεται και μια περίπτωση ενδομητρίου θανάτου. Λόγω των περιορισμένων δεδομένων από κλινικές μελέτες αναφορικά με την επίδραση αυτού του βιολογικού παράγοντα στο έμβρυο, μια γυναίκα που υποβάλλεται σε θεραπεία με Τρανστουζουμάδη θα πρέπει να καταφεί σε μεθόδους αντισύλληψης φραγμού έτσι ώστε να αποφευχθεί η σύλληψη.

H εξωσωματική γονιμοποίηση σχετίζεται με τον καρκίνο του μαστού;

Στη συντριπτική τους πλειοψηφία διάφορες μελέτες δεν κατάφεραν να συσχετίσουν τα φάρμακα υπογονιμότητας που χρησιμοποιούνται στην εξωσωματική γονιμοποίηση με τον καρκίνο μαστού. Παρ’όλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω μελέτη των γυναικών που είναι 35 ετών και άνω, αυτών που έχουν κληρονομική προδιάθεση ή αυτών στις οποίες καθ’υπερβολή εφαρμόστηκαν αυξημένες δόσεις φαρμάκων διεγέρσεως των ωοθηκών ή πέρων των 6 κύκλων, γι αν αδιερευνηθεί η πιθανότητα αύξησης του κινδύνου εμφάνισης της νόσου.

Υπάρχουν εργαστηριακές εξετάσεις για να διαπιστώσει μια γυναίκα εάν είναι γόνιμη μετά την θεραπεία για τον καρκίνο μαστού; Εάν υπάρχει υπογονιμότητα, ποιες είναι οι επιλογές που έχει μια γυναίκα για να γίνει μητέρα;

Η παρουσία ή όχι εμμήνου ρήσεως είναι ένας μη αξιόπιστος δείκτης διατήρησης της γονιμότητας μιας γυναίκας που ολοκλήρωσε επιτυχώς ένα θεραπευτικό σχήμα για καρκίνο του μαστού όπως κια οι κλασσικές μετρήσεις των FSH. LH και E2 καθώς τιμές φυσιολογικές δεν αποδεικνύουν την διατήρηση της γονιμότητας. Αρκετά αξιόπιστος δείκτης φαίνεται έίναι η ΑΜΗ (αντί-Μυλλεριανιός ορμόνη) η οποία παράγεται από άωρα ωοθυλάκια (αρχικών σταδίων ωρίμανσης) και δεν επηρεάζεται από τις διάφορες φάσεις του κύκλου ή από την χορήγηση ορμονοθεραπείας (Ταμοξιφαίνη).

Δημήτριος Π. Πανούσης MD, Μαιευτήρας Γυναικολόγος – Χειρουργός Μαστού, Κλινική Μαστού Ιασώ General,

Θεόδωρος Α. Πανοσκάλτσης MD, PhD, MRCOG, CCST (UK), Γυναικολόγος Ογκολόγος,Νοσοκομείου «Ιασώ».

Από το αναρτημένο στις 2/8/2018 άρθρο: Η γονιμότητα μετά τον καρκίνο του μαστού.

Η εργαζόμενη γυναίκα έχει να αντιμετωπίσει μια ακόμα πρόκληση. Η μειωμένη λειτουργικότητα της γυναίκας που νοσεί από καρκίνο μαστού μπορεί να επηρεάσει την επαγγελματική της δραστηριότητα. Ενδεχομένως να χρειαστεί αλλαγή θέσης εργασίας, ακόμα και αλλαγή αντικειμένου εργασίας. Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού και των πιθανών παρενεργειών πολύ συχνά την αποτρέπει και από τη συνέχιση της εργασίας της. Στις περιπτώσεις που ο βιοπορισμός της οικογένειας εξαρτάται και από την εργασία της γυναίκας ή στηρίζεται αποκλειστικά από αυτήν, τα προβλήματα είναι σοβαρότερα (Λέκα, 2008).

Στόχος της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης είναι να βοηθηθεί η γυναίκα να αντιμετωπίσει τις αλλαγές στο εργασιακό πλαίσιο και να ανακτήσει την κανονική ροή της καθημερινότητάς της. Η επιστροφή στην εργασία ή η εξεύρεση μιας νέας δουλειάς για τις γυναίκες που νοσούν από καρκίνο μαστού συμβολίζουν την επιστροφή στην «κανονική ζωή».

ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ ΓΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

Περίπου 1 στις 3 γυναίκες με καρκίνο μαστού θα εμφανίσει κάποια ψυχιατρική διαταραχή σε κάποια φάση της πορείας της νόσου. Οι συχνότερες επιπτώσεις είναι η κατάθλιψη (μελαγχολική διάθεση σχεδόν καθημερινά και για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, μειωμένη λειτουργικότητα, διαταραχή στη διατροφή και τον ύπνο, απώλεια ικανοποίησης, μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας, σκέψεις αυτοκτονίας κλπ), το άγχος, ο φόβος υποτροπής ή/και θανάτου, η σεξουαλική δυσλειτουργία (διαταραχή της επιθυμίας), η διαταραχή στην αντίληψη της εικόνας του σώματος, η χαμηλή αυτοεκτίμηση καθώς και η διαταραχή του ρόλου στη ζωή, την οικογένεια και την εργασία (Καρβέλη, 2008).

Ωστόσο κάθε γυναίκα εφόσον το επιθυμεί, μπορεί να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες αυτές και να αποκτήσει μια καλύτερη ποιότητα ζωής, χωρίς να κλειστεί στον εαυτό της και με το να απευθυνθεί σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Στην περίπτωση που η ψυχολογική υποστήριξη δεν είναι επιθυμητή από τη γυναίκα, συνίσταται η ψυχιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση της γυναίκας που νοσεί ώστε να ανακτήσει τη λειτουργικότητα της.

ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ

Ορίζουμε τον φροντιστή ως το άτομο που βοηθάει περισσότερο τη γυναίκα που πάσχει από καρκίνο και δεν πληρώνεται για να το πράξει. Οι φροντιστές μπορεί να είναι σύντροφοι, μέλη της οικογένειας ή στενοί φίλοι. Τις περισσότερες φορές, δεν είναι εκπαιδευμένοι για τη δουλειά του φροντιστή όμως είναι συχνά η σωτηρία του ατόμου με καρκίνο.

Οι φροντιστές έχουν πολλούς ρόλους. Αυτοί οι ρόλοι αλλάζουν καθώς οι ανάγκες του ασθενούς μεταβάλλονται κατά τη διάρκεια και μετά από θεραπεία καρκίνου.

Ο φροντιστής έχει μεγάλη επιρροή – τόσο θετική όσο και αρνητική – για το πώς ο ασθενής με καρκίνο ασχολείται με την ασθένειά του. Η ενθάρρυνση του μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να λάβει άλλα μέτρα για να πάρει καλά, όπως να τρώει υγιεινά γεύματα ή να ξεκουράζεται (www.cancer.org).

Οι φροντιστές των ασθενών με καρκίνο μαστού επίσης εμφανίζουν συχνά διαταραχή μετατραυματικού στρες. Η συνειδητοποίηση ότι ένας αγαπημένος τους έχει καρκίνο, βλέποντας τον να πονά και να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν μια ιατρική κατάσταση έκτακτης ανάγκης είναι τραυματικά γεγονότα. Και μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη συμπτωμάτων PTSD κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή χρόνια μετά την επιβίωση του ατόμου από τον καρκίνο. (www.cancer.net).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Καρβέλη Σπυριδούλα (2008), «Ψυχολογικές επιπτώσεις και ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση», Πάνω απ’ όλα Γυναίκα, Οδηγός για τον Καρκίνο του Μαστού, Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», Εκδόσεις Διόπτρα
  2. Λέκα Ελένη (2008), «Η αλλαγή του ρόλου στη ζωή, την οικογένεια, την εργασία», Πάνω απ’ όλα Γυναίκα, Οδηγός για τον Καρκίνο του Μαστού, Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», Εκδόσεις Διόπτρα
  3. Στεφανογιάννης Γιάννης (2005), «Διάγνωση Καρκίνος, ένας πλήρης οδηγός», Εκδόσεις Παγκρήτια Ένωση Βϊοιατρικής Έρευνας.
  4. ESMO – ECPC (2017), «Survivorship: What does survivorship means? Let us explain to you. A guide for patients on survivorship» Ανάκτηση στο: www.esmo.org και www.ecpc.org στις 2/8/201.
  5. Kayser,K., Scott, J.L. (2010). «Ψυχολογική υποστήριξη του ζευγαριού με καρκίνο. Μια επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση για επαγγελματίες υγείας». Αθήνα, Εκδόσεις Πεδίο.
  6. Lambley Peter (2005), «Η ψυχολογία του καρκίνου. Πρόληψη και επιβίωση: Τι μπορείς να κάνεις για να βοηθήσεις τον εαυτό σου». Αθήνα, Εκδόσεις Μακρή.

ΠΗΓΕΣ

  1. Ανακτήθηκε στο Καρκίνος: Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες και Αυτοκτονία – Κλίμακα την 1/8/2018.
  2. Ανακτήθηκε στο ESMO: Patient Guide Survivorship (ελληνικά) την 1/8/2018.
  3. Ανακτήθηκε στο cancer.net: Post Traumatic Stress Disorder and Cancer την 2/8/2018.
  4. Ανακτήθηκε στο breastcancer.org: Many women have PTSD symptoms after DX την 2/8/2018.
  5. Ανακτήθηκε στο cancer.org: Who and what are the caregivers την 2/8/2018.
  6. Ανακτήθηκε στο almazois.gr: Η γονιμότητα μετά τον καρκίνο του μαστού την 2/8/2018.

ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Η Ψυχοκοινωνική Υπηρεσία του Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού Ν. Αχαΐας παρέχει δωρεάν ομαδικά προγράμματα σε μέλη του Συλλόγου, γυναίκες με εμπειρία καρκίνου μαστού. Μέσα από τα ομαδικά προγράμματα παρέχεται στις γυναίκες η δυνατότητα να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τους άλλους, να μάθουν να διαχειρίζονται το άγχος τους, να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τις δυσκολίες της ζωής και να τις αξιοποιούν με θετικό τρόπο.

  • Πραγματοποιείται Ομάδα Υποστήριξης για τα μέλη του συλλόγου που τώρα έρχονται αντιμέτωπα με τη νόσο του καρκίνου του μαστού με συντονίστρια την ψυχολόγο του Συλλόγου με μέγιστο αριθμό τα 10 άτομα. Οι συναντήσεις γίνονται στα γραφεία του συλλόγου και απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή είναι να έχουν προηγηθεί ατομικές συνεδρίες με τη συντονίστρια. Η ομάδα λειτουργεί με εβδομαδιαία συχνότητα ενώ η έναρξη και η διάρκειά της ανακοινώνονται τον Σεπτέμβρη.
  • Πραγματοποιείται Ομάδα Αυτογνωσίας με θέμα «Ο εαυτός μου κι εγώ» για τα μέλη του συλλόγου με συντονίστρια την ψυχολόγο του Συλλόγου με μέγιστο αριθμό τα 10 άτομα. Οι συναντήσεις γίνονται στα γραφεία του συλλόγου και απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή είναι να έχει προηγηθεί τουλάχιστον 1 ατομική συνεδρία με τη συντονίστρια. Η ομάδα λειτουργεί με εβδομαδιαία συχνότητα ενώ η έναρξη και η διάρκειά της ανακοινώνονται τον Σεπτέμβρη.
  • Πραγματοποιείται Ομάδα Δημιουργικής Απασχόλησης με συντονίστρια την Εθελόντρια του Συλλόγου κα Μαρία Ζολώτα με μέγιστο αριθμό τα 10 άτομα. Η ομάδα λειτουργεί με εβδομαδιαία συχνότητα ενώ η έναρξη και η διάρκειά της ανακοινώνονται τον Σεπτέμβρη.